DARMOWA DOSTAWA OD 250 ZŁ • WYSYŁKA W 24 H • 10% RABATU NA PIERWSZE ZAKUPY • KONTAKT@VIDACARE.PL

Szukaj

6 faktów o przewlekłym bólu seniora

Anna, 8 marzec 2019
6 faktów o przewlekłym bólu seniora

Starość, a właściwie starzenie się, to proces, który dotyka każdego człowieka. Wiadomo, że wiąże się on z licznymi zmianami w zakresie funkcjonowania fizjologicznego, społecznego, psychologicznego, a także emocjonalnego. Jednym z towarzyszy seniora jest przewlekły ból, który bardzo mocno oddziałuje na funkcjonowanie osoby w podeszłym wieku.

Pisząc ten artykuł, przypomina mi się jedna z naszych podopiecznych, która skarżyła się na silny ból nóg. Po jakimś czasie, pomimo interwencji lekarzy, kończyny zaczęły bardzo mocno i szybko puchnąć, tak, że kobieta nie była w stanie ubrać butów ani samodzielnie poruszać się po mieszkaniu. Dla kogoś, kto do tej pory każdego dnia wychodził na spotkania koła seniora, widywał się ze znajomymi, robił zakupy, przykucie do łóżka było czymś ogromnie przytłaczającym, co w znacznym stopniu odbiło się na funkcjonowaniu społecznym.

Jak to jest z tym bólem na starość? Czy można mu jakoś zapobiec? I w jaki sposób z nim postępować, jeśli się pojawi?

Poznaj wroga, czyli kilka słów na temat przewlekłego bólu

Przewlekły ból można określić jako nieprzyjemny stan związany z uszkodzeniem tkanek, który trwa dłużej niż 3 miesiące, dostarczający bolesnych doznań czuciowych, a także emocjonalnych.

Istotnie ważne jest zwrócenie uwagi na fakt, że ból ten jest odczuciem subiektywnym. Każda osoba będzie w innym natężeniu i wielkości go odczuwać. Zatem rówieśniczka naszej seniorki nie powinna mówić: “Nie przesadzaj, przecież mam to samo, nie może cię to aż tak boleć”.

Ból w statystykach

Ból przewlekły dotyka ok. 50% populacji osób powyżej 65 r.ż., a liczba ta wzrasta wraz z wiekiem. Świadczą o tym liczne wizyty u lekarzy z diagnozą przewlekłego bólu. Jak podają statystyki, najczęściej pojawiają się bóle stawów - stanowią one ok. 50-75%, bóle okolicy krzyżowo - lędźwiowej, kończyn dolnych - ok. 50%.  

Ból z różnych perspektyw

Ból odczuwamy poprzez korę mózgową, czyli najwyższą partię układu nerwowego. Procesy, które zachodzą w naszym mózgu, umożliwiają zlokalizowanie bólu oraz określenie jego siły, znaczenia, a także wyznaczają dalszy tor  leczenia.

Jego wielowymiarowość określił P.T. James, wyróżniając 5 aspektów:

  1. dolegliwości bólowe - są bardzo subiektywne, polegają na oszacowaniu przez seniora natężenia bólu np. w skali od 0 do 10;
  2. ocena poznawcza bólu - koncentruje się na poszukiwaniu przyczyn bólu, jego kontrolowaniu, oszacowaniu jak wpływa na codzienne funkcjonowanie, a także strategiach radzenia sobie z nim;
  3. odczucia emocjonalne związane z bólem - dotyczą współistnienia bólu i depresji - ból przekłada się na obniżony nastrój, drażliwość, a depresji bardzo często towarzyszą objawy somatyczne w postaci bólu;
  4. zachowania związane z bólem - przykładem może być narzekanie, odpoczynek, czy zażywanie lekarstw. Pewne jest jedno: część seniorów będzie poszukiwać pomocy i ulgi wśród wielu specjalistów, inni natomiast będą zachowywać się tak, jakby nie odczuwali żadnego bólu;
  5. społeczne konsekwencje - wycofanie społeczne, zmiany w relacjach między członkami rodziny wynikające z niechęci chorego do kontaktów towarzyskich.

Proszę zacząć myśleć pozytywnie - to wszystko jest w Pana/Pani głowie…

Zdanie, które bardzo często pada z ust lekarza w kierunku seniora. Czy rzeczywiście tak jest?

Faktycznie, istnieją bóle, które nie mają swojej realnej przyczyny - na przykład ból w miejscu amputowanej nogi, czy ręki, jednak jest to ból realny, rzeczywiście odczuwany.

Z drugiej strony zdarzają się sytuacje, w których senior oczekując zainteresowania i troski, opowiada podczas każdej wizyty u lekarza, jak ogromny odczuwa ból.

Pewne jest jedno: stres lub inne czynniki psychologiczne wzmacniają ból, jednak informacja, że znajduje się on tylko w naszej głowie, powoduje całkowicie odwrotny skutek do zamierzonego. Pacjent może zinterpretować te słowa w następujący sposób: “Lekarz ma mnie za wariata. Uważa, że wszystko to sobie wymyśliłem”.

Pokonam ból - czyli słów kilka na temat strategii, jakie przyjmują seniorzy

Wiemy już, czym jest przewlekły ból i jak bardzo różnie może być on odczuwany. Każdy człowiek chcąc jak najlepiej funkcjonować, stara się przyjąć najbardziej adekwatną do percepcji bólu i swojego charakteru strategię.

Może to być:

  • odwracanie uwagi od bólu;
  • przewartościowanie doznań bólowych;
  • katastrofizowanie;
  • ignorowanie doznań bólowych;
  • modlenie się, nadzieja na rozwiązanie problemu w przyszłości;
  • deklarowanie radzenia sobie - będę dzielny, dam radę;
  • zwiększenie aktywności behawioralnej - wzmożenie czynności, które sprawiają przyjemność np. oglądanie telewizji.

Przyjaciele bólu, czyli co nasila ból seniora?

Istnieje kilka przyczyn, które w znacznym stopniu nasilają ból. Są to:

  • czynniki fizyczne - napięcia mięśni lub ich osłabienie,
  • czynniki poznawcze - percepcja bólu jest pośrednio zależna od tego, jakie znaczenie nadał mu pacjent,
  • czynniki emocjonalne - stany depresyjne, ograniczenie aktywności ruchowej, zniechęcenie, pesymizm - te wszystkie cechy są prawdziwym sprzymierzeńcem bólu;
  • czynniki społeczno - środowiskowe - ustosunkowanie się osoby chorej do bólu zależne od ilości, a także jakości wsparcia, jakie otrzymuje ze strony swojego środowiska.

Czas na sprawiedliwą walkę - leczenie

Przystępując do leczenia bólu u seniora, konieczne jest posiadanie szerokiej wiedzy z bezpiecznej, współczesnej farmakoterapii, uwzględniając techniki psychologiczne.

Najczęściej stosowanymi środkami są niesteroidowe leki przeciwzapalne. W nasilonych dolegliwościach bólowych za najskuteczniejszą metodę wdrożenia leczenia (silny opioid) uważa się klasyczne miareczkowanie z zastosowaniem preparatów morfiny o tzw. natychmiastowym uwalnianiu. Zaraz po ustaleniu wielkości zapotrzebowania na morfinę, należy rozważyć jej zmianę na lek o kontrolowanym uwalnianiu np. morfinę doustną lub fentanyl. Kolejnym bardzo ważnym faktem, który determinuje kierunek leczenia, są zmiany w układzie nerwowym zależne od wieku, oraz zmiany, które wynikają ze zwiększenia ilości tkanki tłuszczowej oraz zmniejszenia objętości wody.

O czym ty, jako osoba bliska seniorowi, powinieneś pamiętać?

Największe znaczenie ma wsparcie i bycie blisko seniora, który zmaga się z przewlekłym bólem.

Warto pamiętać o tym, jak istotny jest aspekt psychologiczny tego problemu. Niestety, w naszej świadomości wizyta u psychologa nadal jest czymś wstydliwym, a

takie spotkanie mogłoby przynieść bardzo pozytywne efekty w postaci zmniejszenia nasilenia bólu oraz poprawy codziennego funkcjonowania.

Wskazane jest także uczenie seniora aktywnych form radzenia sobie z bólem, zachęcanie do eliminowania zachowań oraz nawyków, które pogarszają samopoczucie, zwalczania (pod okiem specjalisty) depresji, lęków oraz stanu wewnętrznego napięcia.

6 faktów na temat przewlekłego bólu seniora, o których powinieneś pamiętać:

  1. Przewlekły ból dotyka ok. 50% osób powyżej 65 roku życia.
  2. Ból przewlekły jest subiektywnie odczuwany.
  3. Istnieją różne czynniki, które wpływają na to, w jaki sposób oraz z jaką intensywnością senior odczuwa ból.
  4. Pacjent z przewlekłym bólem wymaga wsparcia i opieki, dlatego dawaj mu jak najwięcej poczucia bezpieczeństwa.
  5. Istnieje współzależność pomiędzy bólem przewlekłym a depresją seniora.
  6. W leczeniu przewlekłego bólu istotna jest zarówno farmakoterapia, jak i oddziaływanie psychologiczne.




Źródła:

  • M. Tomaszewska, M. A. Łazarewicz: Ból przewlekły w chorobach narządu ruchu [w:] K. Owczarek, M. A. Łazarewicz (red.): Pogoda na starość. Podręcznik skutecznego wspierania seniorów. Wolters Kluwer, Warszawa 2015.
  • J. Wordliczek, J. Dobrogowski: Leczenie bólu. PZWL, Warszawa 2011.
  • L. Hilgier: Historia i leczenie bólu przewlekłego. Nowa Medycyna 2001
  • L. Malec –Milewska: Leczenie bólu u chorych w wieku podeszłym,   “Postępy Nauk Medycznych”, t. XXVIII, nr 7, 2015.
  • T. Domżał: Definicja bólu i terminologia. [w:] T. Domżał (red.) Ból - podstawowy objaw w medycynie. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1996.

Koszyk

Twój koszyk jest pusty.

Dokonaj swoich pierwszych zakupów

Cena zestawu: %bundleSum%
Anuluj